Een in memoriam in De Waarheidsvriend en een oud oordeel

Er stond een in memoriam van ds. W.J. Gorissen in De Waarheidvriend met een foto erbij. Zijn gezicht bleef me aankijken. Ik las zijn naam hardop en dacht: waar ken ik hem van? Heb ik hem ooit horen preken? Ooit gesproken?

Hij kwam me zo bekend voor.

Opgegroeid in de GerGem

Ik las verder. Opgegroeid in de Gereformeerde Gemeenten. Als jongen wilde hij dominee worden. Iemand zei tegen hem dat dat om bekering en roeping vroeg. Dat het niet zomaar kon. Mijn GerGem-oren horen bijna hoe dat gezegd werd.

Ik las ook over de preken die hem angstig maakten. Bang voor God. Voor de dood. Voor de hel. En over de overstap van zijn ouders naar een andere kerk. Hij was toen twaalf. Het artikel vertelt over zijn studie en dat hij later dominee werd. Zijn tweede gemeente: Voorthuizen.

Díe dominee!

Daar viel het kwartje.

Dit was die dominee.

Die uit Voorthuizen.
Hervormd.
Te licht.
Te evangelisch.
Gevaarlijke man

De woorden komen zonder moeite terug in mijn herinnering. Ik hoor ze zoals ze toen klonken. Wat me nu raakt, is niet alleen dát er zo over hem gesproken werd. Het is dat ik het zonder aarzeling aannam. Ik stelde geen vragen als kind. Ik geloofde het. Dominees in de Nederlands Hervormde Kerk? Te licht. Gevaarlijk voor je ziel. En wie wil zichzelf nu bedriegen voor de eeuwigheid door naar een verkeerde dominee te luisteren?

Ik heb ds. W.J. Gorissen nooit horen preken.
Ik heb hem nooit ontmoet.
Toch kende ik zijn naam.

Van vroeger…

… als die lichte dominee uit Voorthuizen.

Ja, ik leerde labelen vóórdat ik leerde luisteren. 

En ik voel iets wat ik vroeger niet voelde: Verdriet.

Niet alleen om deze broeder.
Maar om de sfeer waarin angst gewoon zo is.
Waar je niet alleen dominees leert labelen,

maar ook je mede gelovigen in de kerkbank.

En ja… misschien ook een beetje verdriet om mezelf.
Om hoe normaal het voelde. Dat is misschien het pijnlijkste: 

... dat het zo gewoon was.

Stukje reflectie

Nergens heb ik zoveel over anderen horen oordelen als in het bevindelijke deel van de Gereformeerde Gezindte waar ik zelf ben opgegroeid.

Voor wie dit leest en zich afvraagt: voel jij je schuldig omdat je zulke dingen als kind zomaar voor waar aannam? Nee. Een kind vertrouwt. Een kind neemt over wat “geestelijke” autoriteiten zeggen. Loyaliteit staat in dit geval niet gelijk aan schuld hebben aan.

Pas later leerde ik... door goed naar mijn vader te kijken (en zijn gesprekken met de buurman af te luisteren), dat veel van wat ik had aangenomen niet klopte. Hij nam me later zelfs mee naar “lichte dominees”. Maar ik ben wel gaan beseffen: kinderen luisteren niet alleen naar wat er gepreekt wordt. Ze luisteren ook naar wat er ná de preek gezegd wordt.

Ze horen hoe namen vallen. Ze pikken de toon op. Kijk maar naar mij: zo heb ik cum laude leren labelen. Ik doe het nooit hardop hoor. Maar in mijn hoofd zet ik soms nog steeds eerst een stapje achteruit voordat ik iemand vertrouw. Geen paniek — ik ben in therapie bij mezelf. En ik geef mezelf een sticker voor elke keer dat ik eerst luister en mijn oude reflex even laat wachten

Naschrift.

Vandaag heb ik een preek van hem geluisterd. 

Van ds. W.J. Gorissen

Mijn broeder in de Heere.

De eerste die ik ooit van hem hoorde.

Het raakte me zo

Over: Ik ben met u, al de dagen... 

Grote troost

Ik zal het hem ooit zeggen ... aan de andere kant van de tijd